Dżuma | inne lektury | kontakt | reklama | Wersja mobilna
streszczeniaopracowaniebohaterowieżycie i twórczość autoratest   

Czas i miejsce akcji „Dżumy”

Akcja utworu rozpoczyna się szesnastego kwietnia, o czym świadczą słowa: „Rankiem 16 kwietnia doktor Bernard Rieux wyszedł ze swojego gabinetu i pośrodku podestu zawadził nogą o martwego szczura”. Zakończenie ma miejsce w lutym następnego roku. Dokładne lata celowo nie zostały podane przez autora. Podał on jedynie informację, że chodzi o lata czterdzieste dwudziestego wieku: „Ciekawe wypadki, które są tematem tej kroniki, zaszły w 194. r. w Oranie”. W Dżumie podkreślone są zmiany pór roku, poczynając od wiosny, a kończąc na zimie.

Cała akcja powieści ma miejsce w algierskim mieście... więcej

* * *


Struktura i kompozycja „Dżumy” Alberta Camus

Struktura powieści

Dżuma podzielona jest na pięć części, na kształt pięciu aktów sztuki. Każda część poświęcona jest kolejnemu etapowi rozwoju epidemii. Podobnie jak w dramacie klasycznym występuje jedność miejsca i akcji, zaburzona jest jedynie jedność czasu.

Pierwsza część powieści jest w dużej mierze wprowadzeniem. Rozpoczyna się opisem Oranu, przedstawia główne postaci oraz główny problem, jakim jest zaraza. Na zakończenie tej części bramy miasta zostały zamknięte. Kolejne cztery części są zdominowane przez temat dżumy i reakcji obywateli miasta na nią. Druga część, na którą składa się dzi... więcej

* * *

Egzystencjalizm w „Dżumie”

Egzystencjalizm to głęboko zakorzeniony w literaturze nurt filozoficzny. Filozofia ta jest bardzo niesystematyczna, nieuporządkowana. Punktem wyjścia jest punkt widzenia człowieka.

Można wyróżnić jego dwa typ. Egzystencjalizm:
1. ateistyczny (przedstawiciele: Jean Paul Sartre i Albert Camus),
2. teistyczny (Gabriel Marcel, on jako pierwszy użył pojęcia „egzystencjalizm”, Karl Jaspers).

Camus reprezentuje egzystencjalizm ateistyczny. Zakłada on, że egzystencja wyprzedza esencję, czyli mówi o tym, że nie ma stałych cech, kryteriów, które mogłyby określić człowieka. Człowiek zmienia... więcej

* * *

Bezpośrednie odwołania do innych dzieł literackich w „Dżumie”

- „Grand był nawet świadkiem ciekawej sceny w sklepie tytoniowym. Wśród ożywionej rozmowy sprzedawczyni opowiedziała o niedawnym aresztowaniu, głośnym w Algierze. Chodziło o młodego urzędnika handlowego, który zabił Araba na plaży”.

Jest to odwołanie do innej powieści Camusa pt. Obcy, w której mężczyzna zostaje zastrzelony na plaży. O ile w samym Obcym nie można znaleźć jakichkolwiek komentarzy do tego zdarzenia, to w Dżumie już tak: „Gdyby tę całą hołotę wpakowano do więzienia - powiedziała sprzedawczyni - uczciwi ludzie mogliby odetchnąć”. Jak widać jest ona negatywna.

- ... więcej

* * *

Znaczenie motta powieści „Dżuma”

„Jest rzeczą równie rozsądną ukazać jakiś rodzaj uwięzienia przez inny. Jak ukazać coś, co istnieje rzeczywiście, przez coś co nie istnieje”.

Autorem tych słów jest Daniel Defoe, a pochodzą one z dzieła jego autorstwa, pt. Dziennik roku zarazy oparty na obserwacjach i zapiskach najważniejszych wydarzeń zarówno publicznych jak i prywatnych, które zaszły w Londynie podczas wielkiego nawiedzenia 1665 roku.

Dzieło to jest literacką relacją z zarazy, która zaatakowała Londyn w XVII wieku, ale zostało wydane w 1722 roku. Camus posługiwał się tą kroniką, pracując nad Dżumą. Zaczerp... więcej

* * *

„Dżuma” jako powieść parabola

Parabola, zwana także przypowieścią, jest gatunkiem literackim, który niesie ze sobą przesłanie moralne lub dydaktyczne. Do cech formalnych paraboli zalicza się:

- schematyczną fabułę,
- uproszczoną konstrukcję postaci,
- obiektywność narracji.

Wyżej wymienione cechy służą alegorycznemu lub symbolicznemu odczytaniu świata przedstawionego w dziele literackim. W przypowieściach odnajdujemy zawsze dwie płaszczyzny wydarzeń – realną (przedstawioną w dziele) i alegoryczną.

Dżuma jest doskonałym przykładem powieści – paraboli. Odnajdujemy w niej wszystkie cechy tego gatunku literackiego. Fabuła ... więcej

* * *

„Dżuma” jako powieść o złu - motyw zła

Zła nie można pokonać, można je jedynie oddalić: „(…) bakcyl dżumy nigdy nie umiera i nie znika (…)”. Nie można też mu się biernie przyglądać, ale trzeba działać przeciwko niemu. Zło ma tendencję do rozprzestrzeniania się, gdy natrafi na podatny grunt: „Każdy nosi w sobie dżumę, nikt bowiem nie jest od niej wolny. I trzeba czuwać nad sobą nieustannie, żeby w chwili roztargnienia nie tchnąć dżumy w twarz drugiego człowieka i żeby go nie zakazić”. Postawy wobec zła są zróżnicowane, można mu się poddać, ale można z nim też walczyć.

Zło jakim jest zaraza nie jes... więcej

* * *

„Dżuma” jako poowieść o śmierci absurdalnej

Nikt nie chce tak umierać w absurdalny sposób, ludzie bronią się przed takim umieraniem. Śmierć w wyniku zachorowania na dżumę jest przedwczesna, nieoczekiwana i niesprawiedliwa, o ile sprawiedliwość śmierci istnieje.

Mieszkańcy Oranu chcą uniknąć dżumy, by umrzeć w sposób naturalny w przyszłości, zdają sobie sprawę, że przeminą, ale chcą ten moment odwlec w czasie. Wiedzą też, że nie będą potrafili się obronić, gdy dżuma właśnie ich zaatakuje. Wie to także doktor Rieux, który walczy z całych sił o życie swoich pacjentów. Sam doktor, ustami narratora, mówi o swojej pracy podczas epidemii: „Nie, w ciągu... więcej

* * *

„Dżuma” jako powieść o wojnie

Dżumę można odczytać jako metaforę wojny, a zwłaszcza drugiej wojny światowej. Oran symbolizuje francuski opór wobec nazistów – dżumy. Camus mieszkał we Francji pod okupacją hitlerowców i związał się z ruchem oporu, teoria, że powieść jest metaforą tamtych wydarzeń jest więc wielce prawdopodobna.

W Dżumie pojawiają się elementy charakterystyczne dla drugiej wojny światowej, takie jak krematorium, getto czy obóz. W krematorium w Oranie pali się zwłoki zmarłych, których nie mogą pomieścić już zbiorowe mogiły, świadczą o tym fragmenty: „Wkrótce zmarłych na dżum... więcej

* * *

Motywy literackie występujące w „Dżumie”

Motyw choroby

Ból zadawany przez chorobę jej ofiarom jest opisywany bardzo szczegółowo, wręcz naturalistycznie. Tak narrator opisuje objawy dżumy dymienicznej:

- „Miał trzydzieści dziewięć i pięć, gruczoły szyi i kończyny nabrzmiały, dwie czarniawe plamy wystąpiły na boku. Dozorca skarżył się teraz na bóle wewnątrz”. Widzimy wysoką gorączkę, opuchnięte gruczoły na szyi, pod pachami i na wewnętrznych stronach ud. Ból wnętrzności spowodowany jest rozrastaniem się śledziony.

- „Z jego ust usłanych grzybowatymi wyroślami wychodziły strzępy słów: «Szczury! » - mówił. Zielonkawy, o woskowy... więcej

* * *

Najważniejsze cytaty z powieści „Dżuma”

Cytaty opisujące reakcję ludzi na epidemię dżumy:

„Kiedy wybucha wojna ludzie powiadają: «To nie potrwa długo, to zbyt głupie.» I oczywiście, wojna jest na pewno zbyt głupia, ale to nie przeszkadza jej trwać. Głupota upiera się zawsze, zauważono by to, gdyby człowiek nie myślał stale o sobie”.
Są to słowa doktora o mentalności ludzkiej podczas wojny. Podobnie reagują mieszkańcy Oranu na pierwsze plotki o epidemii dżumy w ich mieście.

„Zaraza nie jest na miarę człowieka, wiec powiada się sobie, że zaraza jest nierzeczywista, to zły sen, który minie. Ale nie zawsze ów sen mija, i... więcej

* * *

Bibliografia

1.Bugajski L., Albert Camus «Dżuma», Warszawa 1990.

2.Danilewicz A., «Dżuma» Alberta Camusa, Warszawa 1991.

3.Fiut S. I., Człowiek według Alberta Camusa: studium antropologii egzystencjalnej, Kraków, 1993.

4.Grenier J., Albert Camus: wspomnienia (tłum. Kazimierz Brakoniecki, Olsztyn 2000.

5.Grzegorczyk A., Kochanek prawdy: rzecz o twórczości Alberta Camusa, Katowice 1999.

6.Guze J., Albert Camus: los i lekcja, Warszawa 2004.

7.Kowalska A., «Dżuma» Alberta Camusa, Warszawa 1968.

8.Lipiec Z., Albert Camus «Dżuma» oraz Aleksander Sołżeni... więcej

* * *

Nawiązania w kulturze do „Dżumy”

26 sierpnia 1992 roku miała premiera filmu Dżuma (fr. La Peste, ang. The Plague). Jest to dramat produkcji argentyńsko-francusko-brytyjskiej, w reżyserii Luisa Puento. Film nie zebrał pochlebnych recenzji, głównie za sprawą próby unowocześnienia i umieszczenia akcji we współczesnej Ameryce oraz dodaniu nowych bohaterów (między innymi striptizerki i doktora Horazio).

W rolach głównych zagrali William Hurt (jako doktor Rieux), Robert Duvall (jako Grand), Jean Marc Barr (jako Tarrou) czy Raul Julia (jako Cottard). Postać Ramberta została przetworzona na rolę kobiecą, wcieliła się w nią Martine Lambert, gwiazda kina fr... więcej

* * *





Tagi:
• biografia Alberta Camusa • życie i twórczość Alberta Camusa • motyw wojny w Dżumie • motyw śmierci w Dżumie • Zło w Dżumie • Motto w Dżumie • bohaterowie Dżumy • charakterystyka bohaterów w Dżumie • opracowanie Dżumy • postawy ludzkie w Dżumie Alberta Camusa • świat grozy i absurdu w Dżumie • streszczenie dżumy